żłobek Miejski nr1 - Złobek Integracyjny

O żłobku

Informacje

Zajęcia z dziećmi

Wspieranie rozwoju

Kadra

Historia

Wiersze i piosenki

Ciekawostki i artykuły

Kontakt

Dołącz do nas na
 
" GDY RODZI SIĘ MAŁY FILOZOF "

 

Jan Brzechwa

 

Na ulicy Trybunalskiej
Mieszka sobie Staś Pytalski,
Co, gdy tylko się obudzi,
Pytaniami dręczy ludzi.

W którym miejscu zaczyna się kula?

Co na deser gotują dla króla?
Ile kroków jest stąd do Powiśla?
O czym myślałby stół, gdyby myślał?
Czy lenistwo na łokcie się mierzy?
Skąd wiadomo, że Jurek to Jerzy?
Kto powiedział, że kury są głupie?
Ile much może zmieścić się w zupie?
Na co łysym potrzebna łysina?
Kto indykom guziki zapina?
Skąd się biorą bruneci na świecie?
Ile ważą dwa kleksy w kajecie?
Czy się wierzy niemowie na słowo?
Czy jaskółka potrafi być krową?

Dziadek już od roku siedzi
I obmyśla odpowiedzi,
Babka jakiś czas myślała,
Ale wkrótce osiwiała,
Matka wpadła w stan nerwowy
I musiała zażyć bromu,
Ojciec zaś poszedł po rozum do głowy
I kiedy powróci - nie wiadomo.


 

Jaki sens ma prowadzenie dyskusji filozoficznych z dziećmi?

Żyjemy w czasach szalonego tempa i ogromnych przemian. Filozofowanie może pomóc naszym dzieciom (i nam samym) w kształtowaniu:

1) umiejętności przechodzenia od zdziwienia i niejasnych przyczyn problemów do jasno sformułowanych pytań;

2) umiejętności dostarczania argumentów uzasadniających swe przekonania;

3) umiejętności przekazywania swoich racji tak, by mogły się stać przedmiotem rozważań innych ludzi;

4) gotowości do modyfikowania swych opinii pod wpływem dyskusji;

5) nastawienia introspekcyjnego i samokrytycznego, czyli stałego kont-rolowania tego, jak przebiega własne myślenie;

6) śmiałości i radości wymyślania nowych możliwości, nawet tych z pozoru absurdalnych; umiejętności przeprowadzania eksperymentów myślowych i symbolicznego przedstawiania swoich zamysłów.


 

Filozofowanie jako podstawa pedagogiczna

Początek samodzielnej myśli dziecka zaczyna się od pytań. Dziecko formułuje pytania, kiedy zastanawia się nad czymś, nie do końca to rozumie, ale chce samodzielnie pojąć nieznaną mu rzecz. Pytania dziecka to objaw jego ciekawości, chęci poznawania, aktywności umysłowej. Dziecko zdaje sobie sprawę z tego, że czegoś nie wie, i chce to zmienić. Wraz z pierwszym dziecięcym „dlaczego?” budzi się w dziecku ochota na to, aby sobie pofilozofować, a rodzice powinni wykorzystać nadarzającą się okazję i podjąć rozmowę.

Nasze pociechy posiadają naturalny głód wiedzy, co widać wyraźnie w nigdy niekończących się próbach zaspokojenia ciekawości. Jeżeli ciekawość uznamy za podstawę uczenia się, musimy przyznać, że konieczne jest stałe jej podsycanie i karmienie. To właśnie my, dorośli odpowiedzialni jesteśmy za przygotowanie gruntu podatnego na zdobywanie wiedzy. Zdolność poznawania rozkwita wtedy, gdy potrafimy stworzyć prawdziwie otwartą, przyjazną, wolna od krytyki atmosferę.

Proces uczenia się rozpoczyna się od przyjęcia pewnej liczby informacji, ale pamiętajmy, że dziecko to nie komputer, do którego wprowadza się dane. Musi ono stale wypróbowywać nowo zdobyte wiadomości. Dzieci zdobywają wiedzę dzięki instrukcji i obserwacji, a przyswajają ją poprzez doświadczenie.

Dzięki wiedzy dzieci dociekają prawdy; gdy zdaje im się że uzyskane informacje nie maja sensu lub są błędne, ciągle zadają pytania. Ufają swoim najbliższym i zwracają się do nich z delikatnymi i trudnymi sprawami, ponieważ mają pewność, że uzyskają „uczciwą” odpowiedź. Najważniejsze aby poważnie traktować dziecko, jego pytania i wysiłki poznawcze, aby uznać je za wartościowego (ale nie równorzędnego!) partnera i za tak samo wartościowe uznać jego poglądy i sądy, okazać mu taki szacunek i miłość, jaki chcielibyśmy, aby ono nam okazywało.


 

Podstawowe techniki filozoficzne

Pionierem w dziedzinie filozofii dziecięcej jest amerykański profesor Matthew Lipman. Uważa on, że dzieci są z natury usposobione do filozoficznych dociekań -nie w sensie rozumienia abstrakcyjnych wytworów filozoficznej spekulacji, ale w sensie uzdolnienia do tych samych operacji myślowych, które tworzą filozoficzną refleksję. Tak samo jak filozofowie, dzieci przeżywają zadziwienie światem, w którym Arystoteles upatrywał źródeł filozofii; tak samo przetwarzają to zadziwienie w nieustające pytania dotyczące kwestii z pozoru oczywistych; tak samo kierują swoją ciekawość nie tylko na świat, ale na własny umysł, język, jego logiczne możliwości, przeżywanie czasu, własnej tożsamości i wiele kwestii głęboko tkwiących w filozoficznej tradycji. Z tych powodów filozofowanie może pełnić funkcje naturalnej metody rozwijania młodego umysłu. Aby tak się stało należy rozwijać „sprawności w myśleniu”.

Podstawową techniką jest porównywanie bez oceniania pozwalające na wyodrębnienie różnic i podobieństw. Ćwicząc porównywanie uczymy się spostrzegać dokładniej i w sposób bardziej zróżnicowany, myśleć i mówić precyzyjniej, podejmować decyzje bardziej świadomie i działać wybierając spośród bogactwa możliwości. Kwestionowanie to kolejna technika filozoficzna. Pytając i badając za pomocą pytań dzieci utrzymują umysł w ciągłym ruchu. Posługując się metoda pytań sokratejskich próbujmy wychodząc od szczegółowości dojść do ogólności co pozwala uchwycić istotę badanego pojęcia. Wyjaśnianie pojęć jest potrzebne wtedy gdy chcemy mieć pewność, że tak samo rozumiemy dane słowo. Uzasadnienie jest niezwykle ważne ponieważ dopiero przekonujące argumenty zapewnią naszemu stanowisku moc i wiarygodność. Zachęcajmy dzieci do uzasadniania swoich poglądów, w ten sposób uświadomią sobie własną hierarchię wartości lub dojdą do określonych wniosków poznawczych.


 

Metody dziecięcego filozofowania

Główna metoda filozofii dziecięcej jest sztuka formułowania pytań. Polega ona na tym, że zadając celowe pytania pomagamy dzieciom uporządkować tok myślenia, uczymy je drążyć temat, myśleć twórczo. Filozoficzna pogawędkę można rozpocząć np.: odpowiadając pytaniem na pytanie, sięgnąć po inspirację do książek dla dzieci, stworzyć katalog pytań.


 

Obszary zainteresowania filozofii

Filozofia jest czasami traktowana z lekceważeniem, jako dziedzina całkowicie oddana „bujaniu w obłokach”, bez żadnego związku z codziennym życiem. W rzeczywistości filozofia może być i często jest niezwykle związana z naszą codziennością. Immanuel Kant obszary zainteresowania filozofii opisał za pomocą 4 pytań:

- co wiem?(nauka o poznaniu)

- co powinienem robić?(etyka)

- na co mogę mieć nadzieję?(metafizyka)

- czym jest człowiek? (antropologia)

Takie filozoficzne spojrzenie na sprawy ogólnoludzkie powinno umożliwić dzieciom wyciągnięcie wniosków oraz dać orientacje co do indywidualnego sposobu życia.

Przyjemnego rozmyślania.

 

 

BIBLIOGRAFIA:

1. Peter Kunzmann, Franz- Peter Burkard, Franz Wiedmann – “Atlas filozofii”

2. Stephen Law – „Filozofia”

3. Matthew Lipman Ann M. Sharp, Frederick S. Oscanyan - “Filozofia w szkole” (tłum.В.Eiwich, A. Łagodzka)

4. Eva Zoller – „A dlaczego? Jak odpowiadać na trudne pytania dzieci?”

 

mgr Krystyna Nikołajuk
 

wr

Tworzenie stron www i sklepów internetowych Białystok | Strony www